بی خواب اما غرق در خواب
بی خوابی

پیام های کوتاه
  • ۱۸ ارديبهشت ۹۳ , ۲۰:۰۱
    دعا
طبقه بندی موضوعی
آخرین مطالب

بی خوابی

**** گرت چون آفتاب این درد باشد **** ****ز بی خوابیت رویی زرد باشد****

۱ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «شهید بهشتی» ثبت شده است


کتاب روش برداشت از قرآن

 

 کتاب روش برداشت از قرآن
 شهید آیت الله دکتر بهشتی

سال 65 در اوج فعالیت های انقلابی، عده ای از جوانان برای یافتن پاسخ سوالی که در آن زمان ذهن خیلی از جوان ها را درگیر کرده بود، سراغ آیت الله بهشتی می روند. در آن مقطع که اقبال گسترده ای به قرآن ایجاد شده بود، جوانان با رفتن به سراغ این کتاب جاودان، به برداشت های متفاوت، جدید و جذاب از قرآن می رسیدند. اما این برداشت ها چقدر مورد اطمینان است؟ آیا فهم قرآن و برداشت از آیات به همین سادگی است؟ یا اینکه فهم مفاهیم قرآن یک کار تخصصی و فنی است و هر کسی نباید در آن ورود کند؟

کتاب روش برداشت از قرآن حاصل مصاحبه ای است با آیت الله بهشتی، یک سال پیش از پیروزی انقلاب، پیرامون اینکه برای فهم قرآن چه باید کرد؟ زمانی این تفکر غالب بود که نباید به قرآن نزدیک شوید چون نمی فهمید و منحرف می شوید. اما امروز می بینیم که جوانان به فهم قرآن اشتیاق دارند و برداشت های زنده ای هم دارند. البته انحرافات زیادی هم هست. برای حل این مشکل راه حل چیست؟

 
اولین شبهه در رابطه با این است که اساسا آیا راه فهم قرآن باز است یا اینکه منحصر به فقها و متخصصان دین است و دیگران راهی به فهم آن ندارند؟ شهید بهشتی به وضوح این مطلب را توضیح میدهند:
در اینکه فهم قرآن کریم به یک گروه معین مختص نمی باشد، کمترین تردیدی راه ندارد. بی شک قرآن برای استفاده همگان آمده است و این مطلبی است که آیات قرآن روی آن تاکید فراوان دارد...
در اینکه قسمت اساسی و اصلی قرآن، نه فقط قسمت های اندکی از آن برای فهم همگان است کمترین تردیدی نیست...بنابراین قسمت عمده قرآن  برای فهم عموم مردم است نه برای فهمیدن گروهی خاص.

اما در ادامه ی بحث این نکته را هم ذکر می کنند که فهم درست و صحیح از قرآن نیازمند شرایطی است که پیش نیاز فهم قرآن می باشد. و اگر آنها وجود نداشته باشند احتمال خطا در فهم آیات قرآن زیاد است.

اول اینکه قرآن به زبان عربی است، پس برای فهم آن باید به زبان عربی تسلط داشت.
دوم اینکه قرآن به زبان عربی عصر پیامبر است و باید به تغییر معنی لغات توجه کرد. و لغات را در همان معانی که در عصر پیامبر استفاده می شده استفاده کرد.
سومین مطلب اینکه، قرآن یک مطلب شفاهی بوده است و هر مطلب شفاهی، حتما ناظر به شرایط زمانی و مکانی و اتفاقاتی است که در آن عصر افتاده. در نتیجه دانستن تاریخ عصر پیامبر نیز برای فهم قرآن ضروری است. حتی بالاتر از آن اینکه باید در صحنه ی نزول آیات حضور داشت!

در ادامه بحثی نیز در مورد تعمیم و گسترش آیات قرآن به شرایط زمانی و مکانی جدید است. درست است که قرآن کتاب جاودان است و برای همه انسان ها در همه دوران ها مفید خواهد بود. اما تعمیم مفاهیم قرآن به شرایط جدید، موضوعی است که شهید بهشتی معتقد است نیاز به تخصص دارد:

نمی توانیم انتظار داشته باشیم که هر فردی این کار را بتواند انجام دهد. این همان اجتهاد و استنباط مجتهدانه از آیات و روایات است. یعنی حتی یک عرب زبان خوش فهم زمان پیغمبر نیز که در صحنه های آن زمان حضور داشته، نمی توانسته به راحتی معانی گسترده آیاتی را که شامل زمان ها و مکان های دیگر می شود را به آسانی بفهمد. زیرا این یک کار فنی و تخصصی است.

اشاره ی بعدی بحث به برداشت های متفاوت افراد از قرآن است. مسلم است که شرایط متفاوت افراد و تفاوت در آمادگی روحی آنها تفاوت هایی در فهم آنها ایجاد می کند. بهشتی می گوید: 

گاهی یک جوان به دلیل آمادگی و تشنگی روحی اش، از یک آیه برداشت زنده و جالبی با یک نوع جاذبه خاص دارد که چه بسا افراد خیلی متخصص که واجد  این روحیات نیستند نیز نتوانند از این آیه برداشتی دلنشین و ناظر بر جنبه ها و نکته های ظریف روحی داشته باشند...

شهید بهشتی در ادامه از اینکه برداشت های جدید و زنده از آیات ارائه شود ابراز خوشحالی و خرسندی میکند، اما شرطی که برای آن می گذارد این است که این برداشت را به قرآن نسبت ندهند و بگویند «من از این آیه چنین برداشتی دارم» نه اینکه مقصود آیه همین چیزی است که من برداشت کردم و منحصر به این است. و توصیه می کند که ترجمه آیات را از برداشت شخصی خود جدا کنید.

تفسیر به رأی نیز از موضوعاتی است که در این گفتگو به آن پرداخته می شود. بهشتی مظلوم بعد از آنکه یادآوری میکند که فهم کامل قرآن نیاز به تخصص دارد، در مورد تفسیر به رأی اینگونه هشدار می دهد:
 
در این نوع تفسیر باید سخت هشیار باشیم که تحت تاثیر هوی و هوس و خواسته و رأی خودمان قرار نگیریم که اگر قرار گرفتیم معنایش این است که من دلم می خواهد این آیه این معنی را بدهد و پی آن می گردم که یک نفر پیدا شود و ادعا کند این معنی از این آیه فهمیده می شود تا فورا از او بپذیرم.

 

کتاب روش برداشت از قرآن، حاوی نکات بسیار جالب و راهبردی دیگری است که خواندن آن خالی از لطف نیست. اما به عنوان حسن ختام موضوع جالب دیگری هست که شهید بزرگوار به آن اشاره می کند:

بسط و گسترش یک حکم از شرایط زمانی و مکانی معین به شرایط زمانی دیگر، ظرافتی دارد که هر عالم و محققی نمی تواند درک کند، و فقط یک امام آن را می فهمد. رهبر است که می تواند پیچیدگی ها را متوجه شود.
بنابراین گسترده کردن آیات در مدار و قلمرو امامت قرار می گیرد. اگر امامت مطلق و معصوم باشد می گوییم مخصوص امام معصوم است، و اگر در قلمرو امامت نسبی است که غیر معصوم را هم شامل می شود، می گوییم از شئون امام نسبی است. اما یک عالم محقق که اصلا در مدار امامت نیست ولو علامه هم که باشد نمی تواند این گستردگی را لمس کند.

 

بی خواب
۳۰ مرداد ۹۲ ، ۰۷:۵۹